کشتههای ناتمام
اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ از یک جنبه مهم با دیگر ناآرامیهای چند دهه گذشته متفاوت بود و آن تعداد کشتهشدگان بود که بیشترشان در درگیریهای روزهای پنجشنبه و جمعه هجدهم و نوزدهم ماه گذشته جان باختند.
یکی از دلایل تشدید خشونتها و رسیدن آن به سطحی بیسابقه، جنس درگیریها و محل وقوع آنها بود. از دید بسیاری از ناظران، معترضان به دلایل فشارهای شدید اقتصادی در مناطق و محلات کمبرخوردار پایتخت و دیگر شهرها به خیابانها ریختند حال آن که پیشتر و در جریان اعتراضات سالهای ۸۸ و ۱۴۰۱ یا حتی دیماه ۹۶ و آبان ۹۸ که در واکنش به گرانی بنزین به راه افتاد و جرقهاش نارضایتی اقتصادی بود، محلات متوسط به بالا صحنه بروز درگیریها بود.
بر اساس روایت رسمی، وعده «دونالد ترامپ» برای حمایت از معترضان و نیز فراخوان «رضا پهلوی» سرکرده سلطنتطلبان برای حضور مردم در خیابانها و حمله به مراکز حاکمیتی دلیل مهم بالا رفتن سطح خشونت به میزانی بیسابقه بود.
در این زمینه، آمارهای مختلفی درباره آمار کشتهشدگان منتشر شده است. «هرانا» ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر، در گزارشی که ۱۵ بهمن منتشر شد اعلام کرد که مجموع جانباختگان تأییدشده در جریان اعتراضات سراسری به ۶۸۷۲ نفر رسیده است.
هرانا مدعی شد «بر اساس این آمار، ۶۴۴۳ نفر از جانباختگان معترض بودهاند و ۱۵۶ نفر کودک زیر ۱۸ سال گزارش شدهاند. همچنین مرگ ۲۱۴ نفر از نیروهای وابسته به حکومت و ۵۹ نفر غیرنظامی-غیرمعترض ثبت شده است. در عین حال، ۱۱۲۸۰ مورد همچنان در دست بررسی قرار دارد.»
پیش از آن و در پنجم بهمنماه «ایران اینترنشنال» این ادعا را مطرح ساخته بود که ۳۶ هزار و پانصد نفر توسط نیروهای امنیتی کشته شدهاند.
این رسانه ضدجمهوری اسلامی در بخشی از گزارش خود در این زمینه آورد: «بالاترین تعداد کشتهشدگان در جنگ غزه در یک روز، حدود ۴۰۰ نفر بود. حتی در اوج جنگ شهرها در جریان جنگ ایران و عراق، روزانه ۱۸۸ ایرانی زیر بمب و موشکهای عراق جان دادند.»
یکی دیگر از آمارهای بحثبرانگیز در «رویترز» منتشر شد؛ رسانهای که در جریان اعتراضات سال ۹۸، تعداد کشتهشدگان را ۱۵۰۰ نفر اعلام کرده بود و در روزهای پایانی دیماه امسال هم نوشت برخی منابع آگاه به این رسانه گفتهاند این آمار در دور تازه درگیریها به حدود ۵۰۰۰ نفر میرسد که یک دهم آنان نیروهای امنیتی بودهاند.
مرتبط:
اعتراض، اغتشاش یا «مناقشه نیمرو»؟!
«بی بی سی فارسی» درباره دلایل تفاوت این آمارها در گزارشی نوشته است: نبود گزارشدهی رسمی و شفاف، محدودیت دسترسی آزاد رسانهها و قطع گسترده اینترنت، نهتنها روند خبررسانی درباره اعتراضات را بهشدت دشوار کرده، بلکه برآورد دقیق از ابعاد واقعی سرکوب و شمار جانباختگان و مجروحان را نیز بهشدت دشوار ساخته است. در چنین شرایطی، اختلاف میان آمارهای منتشرشده گاه چشمگیر است و در برخی موارد بر پایه برآوردها و گمانهزنیها شکل گرفته است.
در پاسخ به آنچه روایت رسمی آن را «پروژه کشتهسازی» میداند، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر رئیسجمهوری روز هشتمن بهمنماه از دستور «مسعود پزشکیان» برای انتشار اسامی و مشخصات جانباختگان حوادث اخیر خبر داد و تأکید کرد که این اقدام پاسخ روشنی به جعلیات و آمارسازیها خواهد بود. به فاصله ۵ روز از اعلام این خبر، دفتر رئیسجمهوری اسامی جانباختگان را منتشر کرد.
در بخشی از اطلاعیه دولت در این زمینه آمده است: اینک سوگمندانه به اطلاع ملت شریف ایران میرساند آمار کل جانباختگان حوادث اخیر چنان که پیش از این نیز اطلاعرسانی شده بود ۳۱۱۷ نفراست. براساس سیاست شفافیت، مسئولیت پذیری و پاسخگویی و به دستور رئیس محترم جمهوری با تجمیع اسامی که توسط پزشکی قانونی کشور تهیه و با سامانه سازمان ثبت احوال تطبیق داده شده است فهرست مشخصات ۲۹۸۶ نفر به پیوست منتشر میشود. علت اختلاف ۱۳۱نفر، با آمار اعلام شده قبلی مربوط به مجهول الهویه بودن تعدادی از افراد و مغایرت در ثبت شناسه ملی تعدادی از جانباختگان با سامانه ثبت احوال بوده است که به محض اصلاح در فهرست تکمیلی ارائه خواهد شد.
در ادامه اعلام شد برابر دستور رئیس جمهور و ۴۸ ساعت بعد از انتشار لیست اولیه، سامانهای به نام «همدرد» در اختیار همه شهروندان قرار گرفته و در این سامانه بخشی به نام ارسال گزارش ایجاد شده که افراد میتوانند با مراجعه به بخش «اگر نامی جامانده» هرگونه اسامی و ادعای مطرح شده در مورد افرادی را که نامشان در فهرست وجود ندارد، به ثبت برسانند. در همین پیوند، شمار کشتهشدگان از رقم ۲۹۸۶ به ۳۰۳۹ تن افزایش یافت.
این تفاوتهای آماری در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱ هم وجود داشت. شورای امنیت کشور آذرماه همان سال اولین بار آماری در خصوص کشتهشدگان اعتراضات بعد از مرگ تلخ «مهسا امینی» را منتشر کرد: «بررسیهای مراجع ذی ربط نشان میدهد در نتیجه مجموع آشوبگریها تاکنون بالغ بر ۲۰۰ نفر جان خود را از دست دادهاند که میتوان آنها را به اقسام شهدای امنیت، شهدای مردمی در اقدامات تروریستی، افراد بی گناه قربانی پروژه کشتهسازی گروهکها، مردم بیگناهی که در شرایط بههم ریختگی امنیتی جان باختهاند، اغتشاشگران و نیز عناصر ضدانقلاب مسلح عضو گروهکهای تجزیه طلب، تفکیک کرد.»
در گزارش «یورونیوز» فارسی اما میخوانیم: «سرکوب این اعتراضات تنها از ۲۶ شهریور تا ۲۰ دی ۱۴۰۱ میلادی یعنی مدت چهار ماه، بیش از ۵۴۰ کشته برجای گذاشت که در میان آنها ۷۴ نفر نوجوان بودند. پس از این اعتراضات نیز دستکم ۲۶ حکم اعدام برای معترضان صادر شد که تا قبل از سپتامبر همان سال حکم اعدام هفت تن از آنها اجرا شد.»
با شروع اعتراضات خیابانی در ایران که در دهه ۷۰ خورشیدی به صورت پراکنده در شهرهایی مانند قزوین، مشهد و اسلامشهر به وقوع پیوست، وقایع پساانتخاباتی سال ۸۸ (به ویژه بین ۲۵ تا ۳۰ خرداد) نقطه عطف مهمی را در این زمینه رقم زد و تصاویر گوناگونی از صحنههای خشونت و قتل در جریان ناآرامیها در شبکههای اجتماعی مخابره شد.
در آن مقطع هر چند آمار رسمی از شمار کشتهشدگان منتشر نشد اما منابع گوناگون خارجی شمار قربانیان را کمتر از یکصد نفر تخمین زدند.
به موازات این جدالهای مکرر آماری-رسانهای-سیاسی، شمار کشتهشدگان اعتراضات اخیر آژیر خطر افزایش خشونت در صورت بروز حوادث مشابه را به صدا درآورده است؛ خشونتی که ممکن است بار دیگر صدها هموطن را در شرایط ویژه سیاسی، امنیتی کشور بار دیگر قربانی خود سازد.
برچسب ها :اخبار ، اعتراض ، اعتراضات 1401 ، اغتشاش ، انتخابات 88 ، ایران ، ایران مامن ، جامعه ، جنگ رسانه ای ، خبر ، رسانه ، رسانه های فارسی زبان خارجی ، سیاست ، شبکه های اجتماعی ، شورش ، فضای مجازی ، قربانی ، کشته سازی ، کشته شدگان ، مهسا امینی ، ناآرامی ، ندا آقاسلطان
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0